Egzekucję komorniczą wszczyna wniosek wierzyciela złożony u komornika wraz z tytułem wykonawczym, czyli orzeczeniem sądu (najczęściej nakazem zapłaty) zaopatrzonym w klauzulę wykonalności. Komornik nie działa z urzędu i nie szuka spraw sam. Opłatę egzekucyjną w wysokości 10% wyegzekwowanej kwoty ponosi dłużnik, a nie Ty, ale wydatki gotówkowe w toku sprawy pokrywasz zaliczką i odzyskujesz je dopiero z egzekucji.
Poniżej cała ścieżka od strony wierzyciela B2B: co złożyć, ile zapłacić, czego szukać, zanim wydasz pierwszą złotówkę, i co zrobić, gdy komornik nie znajdzie majątku.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.
Co jest potrzebne, żeby wszcząć egzekucję komorniczą?
Potrzebujesz tytułu wykonawczego. To tytuł egzekucyjny, czyli prawomocny wyrok, nakaz zapłaty albo ugoda sądowa, opatrzony klauzulą wykonalności nadaną przez sąd. Bez klauzuli sam nakaz zapłaty nie wystarczy: to dokument stwierdzający, że masz rację, a nie polecenie, na podstawie którego komornik zajmie konto.
Jest tu jedna wygodna różnica. Nakaz zapłaty wydany w elektronicznym postępowaniu upominawczym otrzymuje klauzulę wykonalności z urzędu, w postaci elektronicznej, gdy tylko stanie się prawomocny (art. 782 par. 2 Kodeksu postępowania cywilnego). Nie składasz osobnego wniosku ani nie czekasz kolejnych tygodni. To jeden z powodów, dla których niesporne roszczenia pieniężne warto prowadzić właśnie przez e-sąd, o czym piszemy szczegółowo w poradniku o nakazie zapłaty i EPU krok po kroku.
Jak napisać wniosek egzekucyjny?
Wniosek o wszczęcie egzekucji składasz na piśmie albo elektronicznie. Zgodnie z art. 797 KPC musi wskazywać świadczenie, które ma być wyegzekwowane, a do wniosku dołączasz tytuł wykonawczy. W praktyce dobry wniosek zawiera cztery rzeczy więcej, niż wymaga przepis:
- dokładne oznaczenie dłużnika wraz z NIP i numerem KRS, bo to przyspiesza ustalenie rachunków bankowych,
- wskazanie sposobów egzekucji, z których komornik ma skorzystać (rachunek bankowy, wierzytelności od kontrahentów dłużnika, ruchomości, wynagrodzenie),
- wniosek o poszukiwanie majątku dłużnika, jeżeli nie wiesz, co dłużnik posiada,
- oświadczenie o wyborze komornika, jeżeli nie chcesz komornika właściwego według miejsca zamieszkania lub siedziby dłużnika.
Każdy wskazany sposób egzekucji to osobna czynność i osobne wydatki, więc nie zaznaczaj wszystkich odruchowo. Jeżeli wiesz, że dłużnik prowadzi działalność i wystawia faktury, zajęcie rachunku i wierzytelności od jego odbiorców działa szybciej niż licytacja ruchomości.
Czy wierzyciel może wybrać komornika?
Tak, w określonych granicach. Zgodnie z art. 10 ustawy o komornikach sądowych wierzyciel ma prawo wyboru komornika na obszarze apelacji, na której działa komornik właściwy. Wybór zgłaszasz pisemnym oświadczeniem dołączonym do wniosku.
Są wyjątki, w których wyboru nie ma i sprawę prowadzi wyłącznie komornik właściwy miejscowo: egzekucja z nieruchomości, wydanie nieruchomości i wprowadzenie w posiadanie, a także opróżnienie lokali i pomieszczeń. Komornik z wyboru musi też odmówić przyjęcia sprawy, gdy zalega z rozpoznaniem spraw albo działa w pierwszych dwóch latach praktyki, a liczba spraw z wyboru w danym roku ma ustawowy limit.
Praktyczny wniosek: wybór komornika bywa wart zachodu przy sprawach, w których liczy się tempo. Nie jest wart niczego, jeżeli u dłużnika nie ma czego zająć.
Ile kosztuje egzekucja komornicza i kto za nią płaci?
Tu jest największe nieporozumienie wśród wierzycieli. Opłatę egzekucyjną co do zasady ponosi dłużnik, ale gotówkę na wydatki wykładasz Ty.
| Pozycja | Ile wynosi | Kto ostatecznie płaci |
|---|---|---|
| Opłata stosunkowa, standardowa | 10% wyegzekwowanego świadczenia | Dłużnik |
| Opłata stosunkowa, obniżona | 3%, gdy dłużnik zapłaci komornikowi w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji | Dłużnik |
| Granice opłat stosunkowych w sprawie | Nie mniej niż 150 zł i nie więcej niż 50 000 zł (art. 25 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych) | Dłużnik |
| Opłaty minimalne | 150 zł przy zapłacie w terminie miesiąca, 200 zł przy egzekucji z wierzytelności, rachunku bankowego, wynagrodzenia lub świadczeń z zabezpieczenia społecznego, 300 zł przy innych sposobach egzekucji (art. 28) | Dłużnik |
| Zaliczka na wydatki | Według wezwania komornika, zależnie od czynności | Wierzyciel z góry, odzyskuje z egzekucji |
| Poszukiwanie majątku dłużnika | Opłata stała 100 zł | Wierzyciel z góry |
| Umorzenie na wniosek wierzyciela | 5% świadczenia pozostałego do wyegzekwowania | Wierzyciel |
| Umorzenie z innych przyczyn, w tym bezskuteczność | 150 zł, pomniejszone o opłaty ściągnięte od dłużnika; opłaty nie pobiera się od wierzyciela, którego przedmiotem działalności nie jest działalność finansowa i ubezpieczeniowa, pod warunkiem że egzekucję wszczęto przed upływem dwóch lat od powstania tytułu egzekucyjnego (art. 29 ust. 4 i 5) | Wierzyciel, ale typowa firma B2B jest z tej opłaty zwolniona |
Dwie rzeczy warto zapamiętać z tej tabeli. Pierwsza: obniżona opłata 3% dotyczy zapłaty w terminie miesiąca, a nie dwóch tygodni, jak często się powtarza. Druga: kwoty wpłacone przez dłużnika bezpośrednio do Ciebie, z pominięciem komornika, nie liczą się jako wyegzekwowane. Jeżeli dłużnik przelewa pieniądze na Twoje konto po wszczęciu egzekucji, poinformuj o tym komornika, bo inaczej rozliczenie sprawy będzie się ciągnąć.
Podstawę tych stawek daje ustawa o kosztach komorniczych: opłata stosunkowa w art. 27, jej widełki w art. 25 ust. 1, opłaty minimalne w art. 28, zaliczka w art. 7, umorzenie w art. 29. Każdą z tych pozycji, z przykładowym rachunkiem, rozkładamy w artykule o tym, ile kosztuje komornik i jakie są opłaty egzekucyjne.
Co zrobić, gdy nie wiesz, co dłużnik posiada?
Masz dwa narzędzia i oba warto uruchomić, zanim wpłacisz dużą zaliczkę.
Poszukiwanie majątku przez komornika (art. 801 z indeksem 2 KPC). Zlecasz je we wniosku, opłata stała wynosi 100 zł. Komornik odpytuje rejestry, urzędy skarbowe, banki i ZUS. To najtańszy sposób, żeby dowiedzieć się, czy sprawa ma sens.
Wyjawienie majątku (art. 913 KPC). Sąd nakazuje dłużnikowi złożyć wykaz majątku i przyrzeczenie, że jest prawdziwy, pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie. Możesz o to wnioskować, gdy zajęty majątek nie wystarcza na zaspokojenie roszczenia, a przy odpowiednim uprawdopodobnieniu nawet zanim wszczniesz egzekucję.
Zanim jednak zapłacisz komukolwiek, sprawdź dłużnika w darmowych rejestrach. Krajowy Rejestr Zadłużonych pokazuje między innymi te podmioty, wobec których egzekucja została umorzona jako bezskuteczna. Jeżeli dłużnik już tam jest, prawdopodobnie właśnie zaoszczędziłeś sobie zaliczki i roku czekania. Cały zestaw rejestrów, w których sprawdzisz kontrahenta za darmo, opisujemy w artykule o weryfikacji kontrahenta przed transakcją.
Ile trwa egzekucja komornicza?
Uczciwa odpowiedź brzmi: od kilku tygodni do kilku lat i żaden przepis tego nie gwarantuje. Zajęcie rachunku bankowego, na którym są pieniądze, potrafi zamknąć sprawę w miesiąc. Egzekucja z nieruchomości, przez opis, oszacowanie i dwie licytacje, ciągnie się latami. Jeżeli dłużnik ma kilku wierzycieli, ustawiasz się w kolejce.
Dlatego czas jest najcenniejszym zasobem wierzyciela i wydaje go ten, kto zwleka. Faktura, o którą upomniano się w siódmym dniu po terminie, rzadko dochodzi do komornika. Faktura, o której przypomniano sobie po roku, prawie zawsze.
Co oznacza bezskuteczna egzekucja?
Jeżeli komornik nie znajdzie majątku, wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Dla Ciebie to nie koniec, tylko trzy nowe możliwości.
Po pierwsze, postanowienie o bezskuteczności to dokument, na podstawie którego dłużnik trafia do Krajowego Rejestru Zadłużonych, co realnie utrudnia mu prowadzenie biznesu. Po drugie, to dowód nieściągalności, który pozwala rozliczyć wierzytelność podatkowo. Po trzecie, tytuł wykonawczy nie znika: wracasz z nim do komornika, gdy dłużnik odzyska majątek. Uważaj tylko na termin, bo roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem przedawnia się po sześciu latach, a szczegóły liczenia opisujemy przy przedawnieniu faktury.
Czwarta droga to sprzedaż długu. Wierzytelność po bezskutecznej egzekucji wyceniana jest zwykle na kilka procent nominału, więc to decyzja o zamknięciu tematu, nie o zysku. Kiedy się opłaca, a kiedy nie, pokazujemy przy sprzedaży wierzytelności.
Jak nie doprowadzić sprawy do komornika
Egzekucja komornicza jest najdroższym i najwolniejszym etapem odzyskiwania pieniędzy, a trafiają do niej głównie sprawy, w których przez pierwsze miesiące nikt się nie upomniał. Kolejność, która realnie działa, wygląda tak: przypomnienie przed terminem, monit po terminie, telefon w pierwszym tygodniu, wezwanie do zapłaty z naliczonymi odsetkami około trzeciego tygodnia, a dopiero potem pozew.
Ta kolejność nie zadziała, jeżeli zależy od tego, czy ktoś w firmie znajdzie w danym tygodniu czas i odwagę, żeby zadzwonić do klienta. Dlatego warto ją spisać jako procedurę windykacji należności, a jeszcze lepiej powierzyć wykonanie systemowi: program do windykacji wysyła przypomnienia, dzwoni po polsku i generuje wezwania, niezależnie od tego, kto akurat jest na urlopie. Gdy mimo wszystko trzeba iść do sądu, cały etap opisujemy przy windykacji sądowej.
Najczęstsze pytania
Czy komornik może wszcząć egzekucję bez wyroku? Nie w typowej sprawie o zapłatę. Potrzebny jest tytuł wykonawczy, czyli orzeczenie sądu z klauzulą wykonalności. Wyjątkiem są tytuły administracyjne i akt notarialny o poddaniu się egzekucji, który dłużnik podpisał wcześniej.
Czy muszę wpłacić zaliczkę? Jeżeli czynność wymaga wydatków, komornik uzależni jej podjęcie od wpłacenia zaliczki przez wnioskodawcę. Zaliczkę odzyskujesz z wyegzekwowanych kwot, ale przy bezskutecznej egzekucji zostaje ona Twoim kosztem. Opłata 150 zł za umorzenie zwykle Cię już nie obciąży: wierzyciel spoza sektora finansowego i ubezpieczeniowego jest z niej zwolniony, jeżeli wszczął egzekucję przed upływem dwóch lat od powstania tytułu egzekucyjnego (art. 29 ust. 5 ustawy o kosztach komorniczych).
Czy wpis do rejestru dłużników zastąpi komornika? Nie. Wpis do BIG nie zajmie konta ani nie przerwie biegu przedawnienia. Jest narzędziem nacisku, a nie egzekucji. Warunki i realne skutki wpisu rozkładamy w artykule o wpisie dłużnika do KRD.
Czy warto umorzyć egzekucję na własny wniosek? Rzadko. Kosztuje 5% kwoty pozostałej do wyegzekwowania, więc przy dużej wierzytelności to znacząca suma. Zwykle taniej jest poczekać, aż komornik sam stwierdzi bezskuteczność i umorzy postępowanie: opłata wynosi wtedy 150 zł, a typowej firmy B2B, która wszczęła egzekucję w ciągu dwóch lat od powstania tytułu egzekucyjnego, w ogóle nie obciąża (art. 29 ust. 4 i 5).