Kalkulator przedawnienia długu: termin przedawnienia roszczenia, faktury i należności

Roszczenie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz roszczenie o świadczenie okresowe przedawnia się po 3 latach, a pozostałe roszczenia po 6 latach (art. 118 Kodeksu cywilnego). Prawie każda niezapłacona faktura wystawiona przez firmę mieści się w terminie trzyletnim. Krótsze terminy szczególne to 2 lata przy sprzedaży w zakresie działalności sprzedawcy i przy umowie o dzieło oraz rok przy przewozie rzeczy.

Faktura wystawiona przez firmę przedawnia się po 3 latach liczonych od dnia wymagalności, czyli od dnia następującego po terminie płatności, a nie od daty wystawienia dokumentu. Koniec terminu przesuwa się przy tym na 31 grudnia tego roku, w którym upływają 3 lata. Faktura wymagalna 16 marca 2023 roku przedawnia się więc 31 grudnia 2026 roku.

Ustal datę wymagalności, dodaj do niej właściwy termin przedawnienia, a następnie przesuń wynik na 31 grudnia tego roku, o ile termin wynosi co najmniej 2 lata. Sprawdź jeszcze, czy w międzyczasie nie doszło do przerwania biegu, bo pozew, wniosek egzekucyjny albo uznanie długu przez dłużnika liczą termin od nowa. Kalkulator na tej stronie robi to wyliczenie za Ciebie.

Na koniec roku kalendarzowego, jeżeli termin przedawnienia wynosi co najmniej 2 lata. Art. 118 zdanie drugie Kodeksu cywilnego stanowi, że koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Wyjątkiem jest roczny termin przewozowy z art. 792 KC, który kończy się w dokładną rocznicę.

Od terminu płatności, a ściślej od dnia wymagalności roszczenia (art. 120 § 1 KC). Faktura wystawiona 1 marca z terminem 14 dni jest wymagalna 16 marca i dopiero od tego dnia biegnie przedawnienie. Przy fakturach z terminem 60 dni pomylenie obu dat kosztuje dwa miesiące ochrony, więc warto liczyć od właściwego dnia.

Bieg przerywa każda czynność przed sądem albo innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia albo zabezpieczenia roszczenia, oraz uznanie roszczenia przez dłużnika (art. 123 § 1 KC). Po przerwaniu termin biegnie od nowa, w pełnej długości (art. 124 § 1 KC). W praktyce chodzi o pozew, wniosek egzekucyjny, wniosek o klauzulę wykonalności oraz ugodę lub harmonogram rat podpisany przez dłużnika.

Nie. Wezwanie do zapłaty nie jest ani czynnością przed sądem, ani uznaniem długu przez dłużnika, więc zegara nie zatrzymuje, choćby zostało wysłane listem poleconym i powtórzone dziesięć razy. Wezwanie ma inną wartość: dokumentuje próbę polubownego zakończenia sporu przed pozwem i otwiera drogę do wpisu dłużnika do rejestru dłużników.

Już nie. Od 30 czerwca 2022 roku mediacja i zawezwanie do próby ugodowej tylko zawieszają bieg przedawnienia na czas postępowania (art. 121 pkt 5 i 6 KC), bo art. 123 § 1 pkt 3 KC został uchylony. Różnica jest zasadnicza: po zawieszeniu termin biegnie dalej od tego samego miejsca, a nie od zera. Zawezwanie do próby ugodowej przestało być sposobem na kupienie sobie kolejnych trzech lat.

Sześć lat od uprawomocnienia się orzeczenia (art. 125 § 1 KC). Ten sam termin dotyczy roszczenia stwierdzonego ugodą zawartą przed sądem, przed sądem polubownym albo ugodą przed mediatorem zatwierdzoną przez sąd. Jeżeli zasądzone roszczenie obejmuje świadczenia okresowe należne w przyszłości, te przedawniają się po trzech latach. Nakaz zapłaty odłożony do szuflady również się przedawnia.

Zależy od tego, kim jest dłużnik. Gdy dłużnikiem jest przedsiębiorca, sąd nie bada przedawnienia sam: dłużnik musi podnieść zarzut, bo dopiero wtedy może uchylić się od zaspokojenia roszczenia (art. 117 § 2 KC). Gdy dłużnikiem jest konsument, sąd uwzględnia upływ terminu z urzędu na podstawie art. 117 § 2 z indeksem 1 KC.

Dług nie znika, tylko staje się zobowiązaniem naturalnym: dłużnik może je dobrowolnie spłacić, ale nie da się go wyegzekwować przymusowo. Zostaje jedna realna droga: jeżeli dłużnik uzna dług po upływie terminu, na przykład podpisze ugodę albo poprosi o rozłożenie na raty, zrzeka się zarzutu przedawnienia i roszczenie znowu da się dochodzić. Nieściągalną należność można też rozliczyć podatkowo przez odpis aktualizujący.

Ustawa o udostępnianiu informacji gospodarczych nie zakazuje wprost wpisu przedawnionej wierzytelności, ale przy zobowiązaniu konsumenta informacja o przedawnieniu musi zostać ujawniona, a wpis samego przedawnionego długu bywa kwestionowany jako nieuczciwa praktyka rynkowa. Niezależnie od tego wpis do rejestru nie przerywa biegu przedawnienia, bo nie jest ani czynnością przed sądem, ani uznaniem długu.