Weksel in blanco: wzór, deklaracja wekslowa i co musi zawierać

Weksel in blanco to weksel celowo niezupełny w chwili wystawienia: dłużnik podpisuje blankiet, w którym brakuje przynajmniej jednego elementu, najczęściej kwoty i daty płatności. Wierzyciel uzupełnia go dopiero wtedy, gdy dłużnik nie zapłaci, na zasadach opisanych w deklaracji wekslowej. Podstawą jest art. 10 ustawy z 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe. Ustanowienie weksla nic nie kosztuje i nie wymaga notariusza ani wpisu do żadnego rejestru.

W chwili podpisania wystarczy podpis wystawcy złożony z zamiarem zaciągnięcia zobowiązania wekslowego. Dopiero uzupełniony weksel własny musi mieć siedem elementów z art. 101 Prawa wekslowego: słowo weksel w treści, bezwarunkowe przyrzeczenie zapłaty oznaczonej sumy, termin płatności, miejsce płatności, nazwisko lub firmę remitenta, datę i miejsce wystawienia oraz podpis wystawcy. Braki uzupełnia art. 102: bez terminu płatności weksel jest płatny za okazaniem, a bez miejsca płatności lub wystawienia przyjmuje się miejsce przy nazwisku wystawcy. Brak słowa weksel, sumy, remitenta albo podpisu unieważnia dokument.

Tak. Deklaracja wekslowa nie jest ustawowym warunkiem ważności weksla, a porozumienie co do jego uzupełnienia może być nawet ustne albo dorozumiane. Ryzyko jest wyłącznie dowodowe i obciąża wierzyciela: bez pisemnej deklaracji trudno wykazać, do jakiej kwoty i kiedy wolno było weksel wypełnić, a dłużnikowi łatwiej postawić zarzut z art. 10 Prawa wekslowego. Dlatego deklarację podpisuje się zawsze, choć prawo tego nie nakazuje.

Roszczenie z weksla własnego przeciwko wystawcy przedawnia się po trzech latach od dnia płatności weksla, zgodnie z art. 70 Prawa wekslowego. Ten termin biegnie niezależnie od przedawnienia roszczenia z faktury, bo zobowiązanie wekslowe jest odrębne i abstrakcyjne. Wypełnienie weksla po przedawnieniu roszczenia podstawowego jest sprzeczne z porozumieniem wekslowym i dłużnik może się temu skutecznie sprzeciwić.

Tak, w obrocie między przedsiębiorcami weksel in blanco jest w pełni legalny i powszechnie stosowany. Ograniczenia dotyczą dwóch sytuacji. Weksel wystawiony przez konsumenta na zabezpieczenie roszczenia z umowy z przedsiębiorcą musi zawierać klauzulę nie na zlecenie (art. 21a Prawa wekslowego), a w kredycie konsumenckim wymaga tego art. 41 ustawy o kredycie konsumenckim. Weksel gwarancyjny wystawiony przez pracownika na zabezpieczenie odpowiedzialności materialnej wobec pracodawcy jest natomiast niedopuszczalny.

Nic, bo weksel nie wymaga formy notarialnej. Wystarczy zwykła forma pisemna i własnoręczny podpis wystawcy, więc koszt ustanowienia zabezpieczenia wynosi 0 zł. To odróżnia weksel od hipoteki, która wymaga aktu notarialnego i wpisu do księgi wieczystej, oraz od poddania się egzekucji w trybie art. 777 Kodeksu postępowania cywilnego, które zawsze sporządza notariusz. Notariusz bywa potrzebny tylko wtedy, gdy strony chcą urzędowo poświadczyć podpis wystawcy.

Krótszą drogę do pieniędzy. Na podstawie prawidłowo wypełnionego weksla sąd wydaje nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym (art. 485 par. 2 Kodeksu postępowania cywilnego), a od pozwu płacisz tylko czwartą część opłaty stosunkowej. Nakaz z chwilą wydania jest tytułem zabezpieczenia wykonalnym bez klauzuli wykonalności (art. 492 par. 1), a nakaz z weksla staje się natychmiast wykonalny po upływie terminu do zaspokojenia roszczenia. Dłużnik, który chce się bronić, musi wnieść zarzuty i opłacić trzy czwarte opłaty.

Wbrew temu, co powtarza większość poradników, sześć procent nie jest regułą. Art. 48 pkt 2 Prawa wekslowego daje odsetki w wysokości sześciu od sta tylko przy wekslach, które nie są jednocześnie wystawione i płatne w Polsce. Przy zwykłym polskim wekslu B2B posiadaczowi należą się odsetki ustawowe za opóźnienie, liczone od dnia płatności. Obok tego można żądać sumy wekslowej, kosztów protestu i zawiadomień oraz prowizji w wysokości jednej szóstej procenta sumy wekslowej.

Po zapłacie całego zabezpieczonego długu wystawca ma prawo żądać zwrotu weksla, a wierzyciel powinien mu go wydać. Dobra deklaracja wekslowa wprost nakłada ten obowiązek i wskazuje termin. W praktyce weksel przekreśla się na krzyż z adnotacją o umorzeniu, wpisuje datę i podpisuje, a następnie oddaje wystawcy za pokwitowaniem. Samo zniszczenie weksla przez wierzyciela bez pokwitowania zostawia wystawcę bez dowodu, że blankiet nie krąży dalej w obrocie.

To zależy od rodzaju wady. Zgodnie z art. 32 Prawa wekslowego poręczyciel wekslowy odpowiada tak samo jak ten, za kogo poręczył, a jego zobowiązanie jest ważne nawet wtedy, gdy zobowiązanie poręczonego okaże się nieważne z jakiejkolwiek przyczyny, z wyjątkiem wady formalnej. Jeżeli więc weksel nie spełnia wymagań art. 101, awal upada razem z nim. Jeżeli wadliwy jest tylko stosunek podstawowy, poręczyciel dalej odpowiada, i to solidarnie, bez korzyści kolejności.