Zawezwanie do próby ugodowej w KPC: opłata, wzór wniosku i przedawnienie

Od 30 czerwca 2022 roku zawiesza. Art. 121 pkt 6 Kodeksu cywilnego stanowi, że bieg przedawnienia ulega zawieszeniu co do roszczeń objętych wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej przez czas trwania postępowania pojednawczego. Wcześniej zawezwanie przerywało bieg, więc termin startował od zera. Dziś zegar tylko się zatrzymuje i po zakończeniu posiedzenia rusza dalej z miejsca, w którym stanął.

W sprawie o zapłatę opłata jest stała: 120 zł, gdy wartość przedmiotu sporu nie przekracza 20 000 zł, i 300 zł powyżej tej kwoty. Wynika to z art. 23a ustawy o kosztach sądowych, który obowiązuje od 28 września 2023 roku. Wcześniej pobierano jedną piątą opłaty od pozwu i wiele poradników nadal podaje tę nieaktualną zasadę.

Nie w sprawie o zapłatę. Jedna piąta z art. 19 ust. 3 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych dotyczy wyłącznie spraw o prawa niemajątkowe i nie może być niższa niż 100 zł. W sprawach majątkowych, czyli we wszystkich sprawach o zapłatę faktury, obowiązuje opłata stała z art. 23a: 120 zł albo 300 zł, niezależnie od tego, czy dochodzisz 25 tysięcy, czy 2 milionów.

Zawsze sąd rejonowy właściwy dla przeciwnika, bez względu na wartość roszczenia. Art. 185 § 1 KPC mówi wprost, że o zawezwanie można zwrócić się do sądu rejonowego ogólnie właściwego dla przeciwnika bez względu na właściwość rzeczową, więc nawet przy roszczeniu na 5 mln zł nie idziesz do okręgowego. Sprawę między przedsiębiorcami biuro podawcze skieruje do wydziału gospodarczego, a pomyłka w oznaczeniu wydziału nie jest brakiem formalnym.

Może je zastąpić, bo jest pismem, w którym wprost domagasz się zapłaty i wyznaczasz warunki. Nie działa jednak w drugą stronę: zawezwanie nie otwiera postępowania nakazowego z art. 485 § 1 pkt 3 KPC, bo ten przepis wymaga wezwania do zapłaty razem z pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu. Zwykłe wezwanie listem poleconym kosztuje kilka złotych i przychodzi w trzy dni, więc w praktyce wysyła się je i tak.

Nie ma przymusu, ale nieobecność kosztuje. Jeżeli nie stawi się wzywający, sąd na żądanie przeciwnika obciąży go kosztami wywołanymi próbą ugodową (art. 186 § 1 KPC). Jeżeli bez usprawiedliwienia nie stawi się przeciwnik, te koszty uwzględni w orzeczeniu kończącym późniejszy proces, ale tylko wtedy, gdy wzywający rzeczywiście wniesie potem pozew (art. 186 § 2 KPC).

Sądy przyjmują stawkę minimalną 240 zł, niezależną od wartości roszczenia. Postępowanie pojednawcze nie ma własnej pozycji w rozporządzeniu o opłatach za czynności radców prawnych, więc orzecznictwo stosuje § 8 ust. 1 pkt 3, czyli stawkę dla postępowania nieprocesowego niewymienionego z nazwy. To kwota, której możesz żądać od przeciwnika, gdy nie stawi się bez usprawiedliwienia.

Tak, jeżeli dojdzie do ugody. Art. 79 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy o kosztach sądowych każe sądowi zwrócić trzy czwarte uiszczonej opłaty, chyba że sąd uznał ugodę za niedopuszczalną. Kwotę zwracaną obniża się jeszcze o opłatę minimalną, czyli o 30 zł (art. 79 ust. 3 w związku z art. 14 ust. 3). Przy opłacie 300 zł odzyskujesz więc 195 zł, a realny koszt skutecznej próby to 105 zł.

Zwykle od dwóch do sześciu miesięcy od złożenia wniosku do posiedzenia, zależnie od obciążenia konkretnego sądu rejonowego. To nie jest rozprawa, tylko jedno krótkie posiedzenie pojednawcze przed sądem w składzie jednego sędziego (art. 185 § 2 KPC), z którego sporządza się protokół. Dokładnie tyle, ile trwa to postępowanie, wynosi zawieszenie biegu przedawnienia.

Poza standardowymi warunkami pisma procesowego art. 185 § 1[1] KPC wymaga dwóch rzeczy: zwięzłego oznaczenia sprawy i przedstawienia propozycji ugodowych. Wniosek bez konkretnej propozycji podlega uzupełnieniu w trybie art. 130 KPC, a po bezskutecznym terminie sąd go zwraca. Pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków, więc zawieszenie przedawnienia po prostu nigdy nie nastąpi.

Może, gdy widać, że nie chodziło o ugodę. Sądy oceniają to zwłaszcza przy drugim i kolejnym wniosku w tej samej sprawie oraz przy wnioskach bez realnej propozycji ugodowej, składanych tuż przed upływem terminu. Po nowelizacji z 2022 roku spór stracił większość znaczenia praktycznego, bo zawieszenie na kilka miesięcy nie daje już tego, co dawało przerwanie biegu i trzy lata od nowa.

Skutek dla przedawnienia jest identyczny, bo art. 121 pkt 6 KC traktuje zawezwanie tak samo jak umowę o mediację z pkt 5. Różni je koszt i konsekwencja finansowa: mediacja przed wytoczeniem powództwa obniża późniejszą opłatę od pozwu o dwie trzecie, nie więcej niż o 400 zł (art. 13e ustawy o kosztach sądowych), a zawezwania w tym przepisie nie ma. Jeżeli i tak przewidujesz proces, mediacja wychodzi taniej.

Sąd stwierdza w protokole, że do ugody nie doszło, i postępowanie się kończy. Od tego dnia bieg przedawnienia rusza dalej, więc masz dokładnie tyle czasu, ile zostało przed złożeniem wniosku, powiększone o czas trwania postępowania. Zażądaj kosztów wywołanych próbą ugodową: sąd uwzględni je w orzeczeniu kończącym proces, jeżeli następnie wniesiesz pozew (art. 186 § 2 KPC).

Tak, aż do posiedzenia. Przy cofnięciu przed rozpoczęciem posiedzenia sąd zwraca połowę uiszczonej opłaty, pomniejszoną o opłatę minimalną 30 zł (art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. a w związku z ust. 3 ustawy o kosztach sądowych). Uwaga na przedawnienie: zawieszenie działa tylko przez czas trwania postępowania, więc po cofnięciu zegar rusza od razu.

Obejmuje te roszczenia, które opiszesz we wniosku, więc odsetki trzeba wymienić wprost. Odsetki za opóźnienie są odrębnym roszczeniem z własnym terminem przedawnienia, a zawieszenie z art. 121 pkt 6 KC dotyczy wyłącznie roszczeń objętych wnioskiem. Do wartości przedmiotu sporu odsetek się natomiast nie wlicza (art. 20 KPC), więc na wysokość opłaty nie wpływają.