TL;DR: Komornika co do zasady płaci dłużnik, nie wierzyciel. Opłata egzekucyjna wynosi 10% wartości wyegzekwowanego świadczenia i komornik ściąga ją od dłużnika ponad kwotę długu (art. 27 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych), a jeżeli dłużnik wpłaci komornikowi pieniądze w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, opłata spada do 3% (art. 27 ust. 2). Wierzyciel z własnej kieszeni finansuje tylko zaliczki na wydatki i opłaty od niektórych wniosków, na przykład 100 zł za poszukiwanie majątku dłużnika. Realnie traci pieniądze w trzech sytuacjach: gdy sam wycofa wniosek egzekucyjny, gdy wszczął egzekucję oczywiście niecelowo i gdy egzekucja okaże się bezskuteczna, a wydatków nie ma z czego pokryć.
Ile kosztuje komornik? Pełna tabela opłat
Komornik nie negocjuje cennika i nie może pobrać opłaty, której ustawa nie przewiduje (art. 18 ust. 2). Koszty komornicze dzielą się na opłaty komornicze i wydatki, czyli realne koszty poniesione w sprawie.
| Rodzaj opłaty | Wysokość | Podstawa prawna | Kto finalnie płaci |
|---|---|---|---|
| Opłata stosunkowa, standardowa | 10% wartości wyegzekwowanego świadczenia | art. 27 ust. 1 | Dłużnik |
| Opłata stosunkowa, obniżona | 3% świadczenia wpłaconego komornikowi w terminie miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji | art. 27 ust. 2 | Dłużnik |
| Widełki opłat stosunkowych w sprawie | Nie mniej niż 150 zł i nie więcej niż 50 000 zł | art. 25 ust. 1 | Dłużnik |
| Opłaty minimalne | 150 zł przy wpłacie w terminie miesiąca, 200 zł przy egzekucji z wierzytelności, rachunku bankowego, wynagrodzenia lub świadczeń z zabezpieczenia społecznego, 300 zł przy innych sposobach | art. 28 ust. 1 do 3 | Dłużnik |
| Umorzenie na wniosek wierzyciela | 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania, minimum 200 zł | art. 29 ust. 1 oraz art. 28 ust. 4 | Wierzyciel, chyba że wykaże spłatę lub porozumienie |
| Umorzenie z powodu bezskuteczności egzekucji | 150 zł, pomniejszone o opłaty ściągnięte od dłużnika | art. 29 ust. 4 | Wierzyciel, z szerokim wyjątkiem z ust. 5 |
| Oczywiście niecelowe wszczęcie egzekucji | 10% egzekwowanego świadczenia | art. 30 | Wierzyciel |
| Poszukiwanie majątku dłużnika | 100 zł | art. 44 | Wierzyciel z góry, dłużnik ostatecznie |
| Zaliczka na wydatki | Według wezwania komornika, zaliczka na doręczenie korespondencji jednorazowo do 60 zł | art. 7 ust. 1 i 2 | Wierzyciel z góry |
Podstawą obliczenia opłaty stosunkowej jest wartość świadczenia, czyli należność główna wraz z odsetkami, kosztami i innymi należnościami ubocznymi, ale bez kosztów zastępstwa prawnego i bez kosztów komorniczych z tego samego postępowania (art. 23 ust. 1 i 2). Opłata liczy się więc od kwoty wyższej niż sama faktura.
Kto płaci komornika: wierzyciel czy dłużnik?
Płaci dłużnik. Zasada wynika z dwóch przepisów. Art. 770 Kodeksu postępowania cywilnego mówi, że dłużnik zwraca wierzycielowi koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji, a koszty te ściąga się wraz z egzekwowanym świadczeniem. Art. 27 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych dodaje, że opłatę stosunkową komornik ściąga od dłużnika. Nie potrącasz jej z odzyskanej kwoty, komornik dolicza ją do tego, co ma ściągnąć: przy nakazie na 50 000 zł ma zdjąć z majątku dłużnika 55 000 zł, z czego 50 000 zł trafia do Ciebie.
Problem zaczyna się wtedy, gdy dłużnik nie ma z czego zapłacić, bo wtedy część kosztów zostaje po stronie wierzyciela. To jest prawdziwe ryzyko finansowe egzekucji i o nim trzeba myśleć przed złożeniem wniosku. Szerszy obraz wydatków na całej ścieżce odzyskiwania pieniędzy pokazujemy w zestawieniu koszty windykacji.
Ile bierze komornik od wyegzekwowanej kwoty?
Komornik ściąga 10% wartości wyegzekwowanego świadczenia (art. 27 ust. 1) i pobiera tę kwotę od dłużnika, a nie od Ciebie. Jeżeli dłużnik ma majątek pokrywający cały dług, dostajesz 100% zasądzonej kwoty wraz z odsetkami. Opłata w jednej sprawie nie może przekroczyć 50 000 zł (art. 25 ust. 1).
Wyjątek pojawia się przy egzekucji częściowej. Opłatę egzekucyjną komornik ściąga wraz z egzekwowanym świadczeniem, proporcjonalnie do wartości świadczenia wyegzekwowanego (art. 21 ust. 1). Jeżeli z konta dłużnika da się zdjąć tylko 22 000 zł, ta kwota rozdziela się na świadczenie i opłatę: 20 000 zł idzie do Ciebie, 2 000 zł to opłata. Z każdej ściągniętej złotówki dostajesz więc około 90,9%, dopóki dług nie zostanie spłacony w całości. To nie jest prowizja od Ciebie, tylko efekt tego, że dłużnika po prostu nie stać na całość.
Kiedy opłata egzekucyjna wynosi 3%?
Obniżona opłata 3% należy się wtedy, gdy dłużnik w terminie miesiąca od dnia doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji wpłaci całość lub część egzekwowanego świadczenia do rąk komornika albo na jego rachunek bankowy (art. 27 ust. 2). Opłata minimalna wynosi wtedy 150 zł (art. 28 ust. 1). To termin miesięczny, nie czternastodniowy, i liczy się go od doręczenia zawiadomienia, a nie od złożenia wniosku.
Jest tu pułapka: kwota wpłacona wierzycielowi przez dłużnika nie stanowi wyegzekwowanego świadczenia (art. 27 ust. 3). Jeżeli po wszczęciu egzekucji dłużnik przeleje pieniądze bezpośrednio na Twoje konto, komornik nie potraktuje tego jako egzekucji. Ty wycofujesz wniosek, a to uruchamia art. 29 ust. 1, czyli opłatę 5% obciążającą wierzyciela. Uratować Cię może tylko wykazanie, że umorzenie wiąże się ze spełnieniem świadczenia przez dłużnika albo z zawarciem porozumienia. Dlatego o każdej wpłacie od dłużnika informuj komornika pisemnie, z datą i potwierdzeniem przelewu.
Czy wierzyciel płaci komornikowi? Cztery sytuacje, w których tak
Tak, w czterech przypadkach pieniądze wychodzą z kieszeni wierzyciela.
Zaliczki na wydatki (art. 7). Jeżeli czynność komornika powoduje wydatki, komornik uzależnia jej dokonanie od uiszczenia zaliczki przez stronę, która o tę czynność wnosi. Wydatkami są między innymi należności biegłych i tłumaczy, koszty ogłoszeń, koszty transportu specjalistycznego, koszty uzyskania dokumentów i informacji oraz koszty doręczenia korespondencji (art. 6). Zaliczka na samą korespondencję nie może jednorazowo przekroczyć 60 zł, chyba że planowane wydatki znacznie przekraczają tę kwotę (art. 7 ust. 2).
Opłaty wnoszone wraz z wnioskiem (art. 22). Opłatę za poszukiwanie majątku i opłaty za egzekucję świadczeń niepieniężnych uiszcza się razem z wnioskiem. Bez opłaty komornik nie podejmuje czynności i po bezskutecznym wezwaniu zwraca wniosek.
Umorzenie na Twój wniosek (art. 29 ust. 1). Domyślnie obciąża Cię opłata 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania, minimum 200 zł.
Oczywiście niecelowe wszczęcie egzekucji (art. 30). To najdroższy błąd wierzyciela. Jeżeli egzekucję wszczęto oczywiście niecelowo albo we wniosku wskazano osobę niebędącą dłużnikiem, komornik wydaje postanowienie o pobraniu od wierzyciela opłaty stosunkowej w wysokości 10% egzekwowanego świadczenia. Klasyczne przypadki to egzekucja długu już zapłaconego i wniosek przeciwko wspólnikowi zamiast przeciwko spółce. Upewnij się więc, że tytuł jest aktualny i skierowany przeciwko właściwemu podmiotowi. Jak go poprawnie uzyskać, opisujemy przy windykacji sądowej i przy postępowaniu nakazowym.
Ile kosztuje poszukiwanie majątku przez komornika?
Opłata stała za poszukiwanie majątku dłużnika na zlecenie wierzyciela wynosi 100 zł (art. 44 ustawy o kosztach komorniczych, w związku z art. 801(2) KPC). To najlepiej wydane 100 zł w całej egzekucji, bo komornik sięga do rejestrów, danych z ZUS i urzędów skarbowych, których Ty nie sprawdzisz. Zanim zapłacisz, przejrzyj darmowe źródła z tekstu jak sprawdzić, czy dłużnik ma majątek.
Kto płaci koszty przy bezskutecznej egzekucji?
Przy umorzeniu z powodu bezskuteczności komornik pobiera od wierzyciela opłatę w wysokości 150 zł, a nie 5% czy 10% (art. 29 ust. 4). Ta opłata podlega zmniejszeniu o sumę opłat egzekucyjnych już ściągniętych i obciążających dłużnika, więc przy egzekucji częściowo skutecznej najczęściej wychodzi zero.
Co więcej, art. 29 ust. 5 zwalnia z tej opłaty między innymi podmioty, których przedmiotem działalności nie jest działalność finansowa i ubezpieczeniowa, pod warunkiem że postępowanie egzekucyjne wszczęto przed upływem dwóch lat od powstania tytułu egzekucyjnego. Zwykła firma produkcyjna, handlowa czy usługowa, która nie zwleka z wnioskiem, nie zapłaci więc nawet tych 150 zł. To bardzo konkretny argument, żeby nie odkładać wniosku egzekucyjnego na później.
Zostają jednak wydatki. Jeżeli egzekucja okaże się w całości lub części bezskuteczna, komornik wydaje postanowienie o pobraniu od wierzyciela kwoty odpowiadającej wydatkom, które nie zostały pokryte z zaliczek ani z wyegzekwowanej części świadczenia (art. 7 ust. 6). Realny koszt nieudanej egzekucji to więc: bezzwrotna opłata od pozwu, zaliczki, niepokryte wydatki i czas.
Postanowienie o umorzeniu ma też drugą stronę: jest dowodem nieściągalności, który pozwala rozliczyć stratę podatkowo, o czym piszemy przy uldze na złe długi. Jeżeli dłużnik nie ma majątku, zamiast finansować kolejne podejście do egzekucji możesz wystawić wierzytelność na sprzedaż i zamknąć temat jedną decyzją.
Czy do opłaty egzekucyjnej dolicza się VAT?
Nie. Opłata egzekucyjna ustalona zgodnie z przepisami ustawy nie podlega podwyższeniu o jakiekolwiek dodatkowe należności (art. 20 ustawy o kosztach komorniczych), więc kwota z postanowienia komornika jest kwotą ostateczną. Minister Finansów w interpretacji ogólnej z 15 kwietnia 2019 r. (PT9.8101.1.2019) potwierdził dodatkowo, że komornicy sądowi nie są podatnikami VAT. Jeżeli w postanowieniu widzisz opłatę powiększoną o podatek, masz podstawę, żeby ją zakwestionować.
Co płaci wierzyciel w każdym scenariuszu
| Scenariusz | Co płaci wierzyciel | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| Dłużnik wpłaca komornikowi w terminie miesiąca od zawiadomienia | Nic z opłaty (3% ściąga się od dłużnika), zostają zaliczki | art. 27 ust. 2 |
| Egzekucja skuteczna po tym terminie | Nic z opłaty (10% od dłużnika), dostajesz pełne świadczenie | art. 27 ust. 1, art. 770 KPC |
| Egzekucja skuteczna częściowo | Nic wprost, ale z każdej ściągniętej kwoty około 9,1% pochłania opłata | art. 21 ust. 1 |
| Wierzyciel wycofuje wniosek egzekucyjny | 5% świadczenia pozostałego do wyegzekwowania, minimum 200 zł | art. 29 ust. 1, art. 28 ust. 4 |
| Wierzyciel wycofuje wniosek, zanim dłużnik dostał zawiadomienie | 100 zł | art. 29 ust. 2 |
| Egzekucja bezskuteczna | 150 zł minus opłaty ściągnięte od dłużnika, często 0 zł, plus niepokryte wydatki | art. 29 ust. 4 i 5, art. 7 ust. 6 |
| Oczywiście niecelowe wszczęcie egzekucji | 10% egzekwowanego świadczenia | art. 30 |
Przykład: dług 50 000 zł, ile realnie wraca do wierzyciela
Masz prawomocny nakaz zapłaty na 50 000 zł. Do wartości świadczenia wchodzą jeszcze odsetki i zasądzone koszty, ale dla czytelności liczmy na okrągłej kwocie.
Wariant 1: dłużnik płaci komornikowi w ciągu miesiąca od zawiadomienia. Opłata wynosi 3%, czyli 1 500 zł, i obciąża dłużnika. Komornik ściąga od niego 51 500 zł, do Ciebie trafia 50 000 zł.
Wariant 2: dłużnik nie reaguje, komornik zajmuje rachunek po trzech miesiącach. Opłata wynosi 10%, czyli 5 000 zł, i również obciąża dłużnika. Komornik ściąga 55 000 zł, do Ciebie trafia 50 000 zł.
Wariant 3: na koncie dłużnika jest tylko 22 000 zł. Komornik zdejmuje 22 000 zł i dzieli tę kwotę proporcjonalnie: 20 000 zł dla Ciebie, 2 000 zł opłaty. Reszta egzekucji okazuje się bezskuteczna, więc opłata z art. 29 ust. 4 wynosi 150 zł, ale zmniejsza się o 2 000 zł ściągnięte już od dłużnika i nic nie dopłacasz. Bilans: 20 000 zł odzyskane, 30 000 zł do odpisania albo do sprzedaży.
Wariant 4: po dwóch miesiącach dogadujesz się z dłużnikiem i wycofujesz wniosek. Opłata to 5% od 50 000 zł, czyli 2 500 zł, i zapłacisz ją Ty, jeżeli nie wykażesz, że umorzenie wiąże się ze spełnieniem świadczenia przez dłużnika albo z porozumieniem. Jeżeli wykażesz, a porozumienie zawarto po upływie miesiąca od doręczenia zawiadomienia, opłata obciąży dłużnika w wysokości 10% świadczenia pozostałego do wyegzekwowania.
Wniosek jest jeden: komornik jest tani, dopóki dłużnik ma majątek, i kosztowny, gdy go nie ma. Ile trwa cała procedura, wyliczamy w tekście ile trwa egzekucja komornicza, a jej przebieg opisujemy w poradniku egzekucja komornicza krok po kroku.
Jak nie przepłacić komornika: pięć zasad
- Składaj wniosek egzekucyjny w ciągu dwóch lat od uzyskania tytułu. To warunek zwolnienia z opłaty 150 zł przy bezskutecznej egzekucji (art. 29 ust. 5).
- Sprawdź dłużnika, zanim zapłacisz zaliczki. Rejestry, KRZ i wywiad handlowy kosztują mniej niż nieudana egzekucja z ruchomości.
- Zgłaszaj komornikowi każdą wpłatę dłużnika. Wpłata do Twoich rąk nie jest świadczeniem wyegzekwowanym (art. 27 ust. 3) i bez zgłoszenia grozi Ci opłata 5%.
- Nie wszczynaj egzekucji na wyczucie. Oczywiście niecelowe wszczęcie kosztuje 10% egzekwowanego świadczenia z Twojej kieszeni (art. 30).
- Pamiętaj o wniosku o obniżenie opłaty. W przypadkach z art. 29 i art. 30 taki wniosek może złożyć również wierzyciel, w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia o pobraniu lub ustaleniu opłaty (art. 48 ust. 1 i 2).
Najtańsza egzekucja to ta, do której nigdy nie dochodzi. Windykator.ai prowadzi etap polubowny: SMS, e-mail, voicebot AI po polsku i wezwania do zapłaty z automatycznie naliczonymi odsetkami, a przy braku reakcji kompletuje dokumenty do pozwu. Rozliczamy się stałym abonamentem, bez prowizji od odzyskanej kwoty.
Podsumowanie
Komornika płaci dłużnik: 10% wyegzekwowanego świadczenia, a 3%, jeśli wpłaci komornikowi pieniądze w ciągu miesiąca od zawiadomienia o wszczęciu egzekucji. Wierzyciel finansuje zaliczki na wydatki i drobne opłaty od wniosków, a rachunek dostaje wtedy, gdy sam wycofa wniosek (5%), wszczyna egzekucję oczywiście niecelowo (10%) albo gdy egzekucja okaże się bezskuteczna i wydatków nie ma z czego pokryć. Porównanie z kosztem postępowania sądowego i etapu polubownego znajdziesz w tekście ile kosztuje windykacja należności.