Ugoda pozasądowa z dłużnikiem: zatwierdzenie przez sąd, raty i gotowa treść

Tak. Ugoda zawiera uznanie długu przez dłużnika, a uznanie roszczenia przerywa bieg przedawnienia na podstawie art. 123 § 1 pkt 2 Kodeksu cywilnego. Po przerwaniu termin biegnie na nowo (art. 124 § 1 KC). Dodatkowo ugoda odracza wymagalność, więc każda rata przedawnia się od własnego terminu, a realny koniec wyznacza rata ostatnia. Przy roszczeniu z działalności gospodarczej termin wynosi 3 lata i kończy się 31 grudnia.

Nie. Art. 777 § 1 KPC wymienia zamkniętą listę tytułów egzekucyjnych i ugody pozasądowej na niej nie ma. Jest tam ugoda zawarta przed sądem (pkt 1) oraz akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji (pkt 4 i 5). Podpisana przy stole ugoda to zwykła umowa: jeśli dłużnik przestanie płacić, musisz najpierw uzyskać wyrok albo nakaz zapłaty, zanim pójdziesz do komornika.

Tak, ugoda pozasądowa jest ważną i wiążącą umową w rozumieniu art. 917 Kodeksu cywilnego. Wiąże obie strony i można na jej podstawie pozwać dłużnika. Moc prawna to jednak co innego niż wykonalność: ugoda wiąże, ale nie pozwala od razu iść do komornika. Żeby uzyskać ten efekt, potrzebujesz ugody sądowej, ugody przed mediatorem zatwierdzonej przez sąd albo aktu notarialnego.

Sąd nie zatwierdza zwykłej ugody podpisanej przy stole, bo nie ma takiej procedury. Zatwierdzić można ugodę zawartą przed mediatorem: zgodnie z art. 183(14) KPC sąd na wniosek strony przeprowadza postępowanie zatwierdzające, a gdy ugoda nadaje się do egzekucji, zatwierdza ją przez nadanie klauzuli wykonalności. Ugoda zawarta przed mediatorem i zatwierdzona w ten sposób jest tytułem wykonawczym.

Ugoda sądowa zawierana jest przed sądem i od razu jest tytułem egzekucyjnym (art. 777 § 1 pkt 1 KPC), więc po nadaniu klauzuli wykonalności idziesz prosto do komornika. Ugoda pozasądowa to umowa między stronami: jest szybsza, tańsza i dyskretna, ale nie daje wykonalności. Kończy też spór na tych samych warunkach, tyle że przy niewykonaniu wymaga jeszcze przejścia przez sąd.

Wzajemne ustępstwa obu stron. Art. 917 KC mówi wprost, że przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego. Jeśli dłużnik tylko obiecuje zapłacić, a wierzyciel nie ustępuje w niczym, to nie jest ugoda, lecz uznanie długu z harmonogramem. Typowe ustępstwo wierzyciela to umorzenie odsetek za opóźnienie albo wstrzymanie się z pozwem na czas spłaty rat.

Jeśli ugoda zawiera klauzulę natychmiastowej wymagalności, cała pozostała kwota staje się wymagalna od razu po uchybieniu terminowi i nie musisz czekać na kolejne raty. Wtedy pozywasz o całość, a samą ugodę dołączasz jako dowód uznania długu, co znacznie skraca spór. Bez takiej klauzuli możesz dochodzić tylko rat, których termin już minął.

Sama ugoda o rozłożenie zapłaty na raty nie tworzy nowego przychodu, bo dług już istniał i został wcześniej zaksięgowany. Skutki podatkowe pojawiają się przy umorzeniu: umorzona część należności jest dla dłużnika przysporzeniem i stanowi jego przychód, a u wierzyciela umorzona wierzytelność co do zasady nie jest kosztem uzyskania przychodu. Umorzenie samych odsetek za opóźnienie jest neutralne, bo odsetek niezapłaconych i tak się nie rozpoznaje.

Zwykle tak, jeśli dłużnik faktycznie ma z czego płacić i chodzi o płynność, a nie o złą wolę. Ugoda działa od razu, nie kosztuje opłaty sądowej i przerywa bieg przedawnienia. Sąd ma sens wtedy, gdy dłużnik gra na czas, kwestionuje fakturę albo wyprowadza majątek. Dobrym kompromisem jest ugoda w formie aktu notarialnego z poddaniem się egzekucji: masz i porozumienie, i drogę do komornika.

Tylko wyjątkowo. Art. 918 § 1 KC dopuszcza uchylenie się od skutków ugody zawartej pod wpływem błędu wyłącznie wtedy, gdy błąd dotyczy stanu faktycznego, który obie strony uważały za niewątpliwy, a spór nie powstałby, gdyby znały prawdziwy stan rzeczy. Art. 918 § 2 KC dodaje, że nie można uchylić się od skutków ugody z powodu odnalezienia dowodów co do objętych nią roszczeń, chyba że zawarto ją w złej wierze.