Art. 777 KPC: oświadczenie o poddaniu się egzekucji, wzór aktu notarialnego i kalkulator kosztów
Oświadczenie o poddaniu się egzekucji to zapis w akcie notarialnym, w którym dłużnik zgadza się, żeby wierzyciel poszedł po jego majątek bez procesu o zapłatę. Taki akt jest tytułem egzekucyjnym (art. 777 § 1 pkt 4 i 5 KPC), więc po zdarzeniu opisanym w akcie wystarczy wniosek o klauzulę wykonalności do sądu rejonowego i sprawa idzie prosto do komornika. Kosztuje to zwykle od kilkuset do kilku tysięcy złotych taksy notarialnej i oszczędza rok postępowania. Jeden zapis decyduje o wszystkim: zdarzenie trzeba opisać tak, żeby dało się je udowodnić dokumentem urzędowym albo prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 786 § 1 KPC), inaczej sąd klauzuli nie nada.
Stan prawny: Kodeks postępowania cywilnego, Kodeks cywilny, rozporządzenie o maksymalnych stawkach taksy notarialnej, ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
- Rozróżnia pkt 4 i pkt 5, które mają zupełnie inne obowiązkowe elementy, i pilnuje kompletu dla wybranej podstawy.
- Sprawdza dowód zdarzenia pod kątem art. 786 § 1 KPC i mówi wprost, kiedy sąd klauzuli nie nada.
- Liczy taksę ze skali z § 3 rozporządzenia, z VAT, wypisami po 6 zł za stronę i opłatą 50 zł za klauzulę.
- Pilnuje elementów odrębnego aktu z art. 777 § 2 KPC, o których zapominają gotowe wzory.
- Składa gotowy projekt oświadczenia do przekazania notariuszowi, do skopiowania albo wydruku.
Zdarzenie, od którego zależy wykonanie obowiązku
Wierzyciel
Dłużnik składający oświadczenie
Układ aktu i przypadki szczególne
Maksymalna taksa notarialna
Wypisy aktu
Razem do klauzuli wykonalności
z opłatą sądową 50 zł (art. 71 pkt 1 uksc)
Z czego składa się ten koszt
Zanim pójdziesz do notariusza
Co daje ten akt i czego nie daje
Projekt oświadczenia dla notariusza
Podstawa: art. 777 § 1 pkt 4, 5 i 6 oraz § 2 i § 21, art. 781 § 2, art. 782 § 1, art. 786 § 1 i art. 840 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego · § 3, § 5 i § 12 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej · art. 71 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych · art. 99 § 1, art. 118 i art. 125 § 1 Kodeksu cywilnego. Sam akt sporządza notariusz. Generator składa projekt do uzgodnienia i nie zastępuje porady prawnej.
Dwie różne konstrukcje
Czym różni się art. 777 § 1 pkt 4 od pkt 5 KPC
Większość poradników pisze o „akcie 777" tak, jakby to była jedna instytucja. To są dwa różne tytuły egzekucyjne o różnych obowiązkowych elementach, a pomylenie ich kończy się dokumentem, któremu sąd nie nada klauzuli. Poniżej dokładnie to, co wynika z brzmienia przepisu.
| Element aktu | Art. 777 § 1 pkt 4 KPC | Art. 777 § 1 pkt 5 KPC |
|---|---|---|
| Czego dotyczy | Zapłata sumy pieniężnej albo wydanie rzeczy oznaczonych co do gatunku bądź rzeczy indywidualnie oznaczonej | Wyłącznie zapłata sumy pieniężnej |
| Kwota | Konkretna suma objęta obowiązkiem | Suma maksymalna wprost określona w akcie albo oznaczona klauzulą waloryzacyjną |
| Warunek wykonania | Termin wykonania albo zdarzenie, od którego uzależnione jest wykonanie | Zdarzenie, od którego uzależnione jest wykonanie, obowiązkowo |
| Termin na wystąpienie o klauzulę | Nie jest wymagany | Wymagany. Bez niego akt nie jest tytułem egzekucyjnym |
| Typowe zastosowanie B2B | Ugoda ratalna, uznanie długu, harmonogram spłaty, odroczony termin płatności konkretnej faktury | Limit kupiecki, umowa o stałą współpracę, kaucja, najem lokalu użytkowego, kontrakt wykonawczy |
| Dowód przy klauzuli | Przy wersji z terminem sąd nie żąda dowodu zdarzenia | Zawsze dowód zdarzenia w formie z art. 786 § 1 KPC |
Praktyczny wniosek dla firmy jest prosty. Jeżeli dług już istnieje i znasz jego wysokość, bierz pkt 4 z terminem zapłaty: to najprostsza konstrukcja, przy której sąd nie ma czego badać poza samym upływem terminu. Jeżeli dopiero wchodzisz w umowę i chcesz zabezpieczyć salda, których jeszcze nie ma, zostaje pkt 5, a wtedy cały ciężar przenosi się na precyzyjny opis zdarzenia. Podobny wybór robisz przy uznaniu długu, z tą różnicą, że uznanie długu przerywa bieg przedawnienia, ale nie daje tytułu egzekucyjnego.
Najczęstsza przyczyna odmowy klauzuli
Zdarzenie trzeba udowodnić dokumentem, którego zwykle nie masz
To jest miejsce, w którym rozjeżdżają się formalnie poprawne akty 777 i akty, które faktycznie działają. Przepis brzmi jednoznacznie: jeżeli wykonanie tytułu egzekucyjnego jest uzależnione od zdarzenia, które udowodnić powinien wierzyciel, sąd nada klauzulę wykonalności dopiero po dostarczeniu dowodu tego zdarzenia w formie dokumentu urzędowego lub prywatnego z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 786 § 1 KPC).
Typowy akt 777 opisuje zdarzenie jako „bezskuteczny upływ terminu wskazanego w wezwaniu do zapłaty". Wierzyciel wysyła wezwanie listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, dołącza potwierdzenie do wniosku o klauzulę i jest przekonany, że sprawa jest załatwiona. Nie jest. Potwierdzenie doręczenia przesyłki rejestrowanej to dokument prywatny bez urzędowo poświadczonego podpisu. Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu w postanowieniu z 30 marca 2021 r. (sygn. II Co 1641/20) właśnie z tego powodu oddalił wniosek o nadanie klauzuli: ani potwierdzenie odbioru, ani sama umowa nie zastąpiły wymaganej formy dowodu.
| Czym chcesz udowodnić zdarzenie | Czy spełnia art. 786 § 1 KPC | Uwagi |
|---|---|---|
| Wezwanie e-mailem albo z systemu do windykacji | Nie | Dokument prywatny bez urzędowo poświadczonego podpisu |
| List polecony za potwierdzeniem odbioru | Nie | Poświadczenie doręczenia przesyłki rejestrowanej jest dokumentem prywatnym |
| Doręczenie oświadczenia przez notariusza | Tak | Protokół notarialny jest dokumentem urzędowym, ale kosztuje osobno |
| Doręczenie przez komornika | Tak | Protokół doręczenia sporządzony przez komornika sądowego |
| Dokument prywatny z podpisem urzędowo poświadczonym | Tak | Na przykład potwierdzenie salda podpisane przez dłużnika u notariusza |
| Sam upływ terminu wskazanego w akcie (pkt 4) | Nie dotyczy | Nie ma zdarzenia do udowodnienia, więc art. 786 § 1 KPC nie wchodzi w grę |
Stąd bierze się rada, której nie znajdziesz w żadnym darmowym wzorze: jeżeli tylko możesz, buduj akt na pkt 4 z twardym terminem zapłaty, a nie na zdarzeniu. Wtedy sąd nie ma czego badać. Jeżeli konstrukcja wymaga pkt 5, ustal z notariuszem zdarzenie, które da się wykazać dokumentem z listy wyżej, i wpisz sposób doręczenia wprost do treści aktu. Kilkaset złotych za notarialne doręczenie wezwania jest wielokrotnie tańsze niż odmowa klauzuli i konieczność wnoszenia zwykłego pozwu o zapłatę.
Ile to kosztuje naprawdę
Taksa notarialna za oświadczenie o poddaniu się egzekucji
Krąży przekonanie, że akt 777 jest tańszy od zwykłego aktu notarialnego, bo taksa jest obniżona do połowy. Nie jest. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości o maksymalnych stawkach taksy notarialnej obniża stawkę do połowy (§ 6) albo do jednej czwartej (§ 7) dla wyliczonych tam czynności, a oświadczenia o poddaniu się egzekucji nie ma na żadnej z tych list. Obowiązuje więc pełna skala z § 3, liczona od sumy, do której dłużnik poddaje się egzekucji.
| Suma zabezpieczenia | Maksymalna taksa netto | Taksa z VAT 23% | Podstawa ze skali § 3 |
|---|---|---|---|
| 20 000 zł | 510,00 zł | 627,30 zł | 310 zł + 2% od nadwyżki ponad 10 000 zł |
| 50 000 zł | 910,00 zł | 1119,30 zł | 710 zł + 1% od nadwyżki ponad 30 000 zł |
| 100 000 zł | 1170,00 zł | 1439,10 zł | 1 010 zł + 0,4% od nadwyżki ponad 60 000 zł |
| 300 000 zł | 1970,00 zł | 2423,10 zł | 1 010 zł + 0,4% od nadwyżki ponad 60 000 zł |
| 1 000 000 zł | 4770,00 zł | 5867,10 zł | 1 010 zł + 0,4% od nadwyżki ponad 60 000 zł |
| 2 000 000 zł | 6770,00 zł | 8327,10 zł | 4770 zł + 0,2% od nadwyżki ponad 1 000 000 zł |
Do taksy dochodzą dwie pozycje. Wypisy aktu kosztują maksymalnie 6 zł za każdą rozpoczętą stronę (§ 12 ust. 1 rozporządzenia), przy czym za stronę uważa się tekst obejmujący nie mniej niż 25 wierszy, więc trzy wypisy czterostronicowego aktu to 72 zł netto. Opłata sądowa za nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu wynosi 50 zł (art. 71 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych) i płacisz ją dopiero wtedy, gdy dłużnik nie zapłaci. Kalkulator w generatorze liczy wszystkie trzy pozycje razem dla Twojej kwoty.
I najważniejsze zastrzeżenie: to są stawki maksymalne, a nie cennik. Notariusz może zejść niżej i przy powtarzalnych aktach dla stałego klienta zwykle schodzi. Jeżeli podpisujesz kilkanaście takich oświadczeń rocznie dla różnych kontrahentów, negocjuj stawkę ryczałtową dla całego pakietu. Szczegółowe koszty innych ścieżek zestawia strona windykacja sądowa.
Kiedy to się opłaca
Pięć sytuacji B2B, w których akt 777 zwraca się natychmiast
Limit kupiecki
Dajesz kontrahentowi 200 000 zł kredytu kupieckiego z odroczonym terminem płatności. Akt z pkt 5 do sumy maksymalnej sprawia, że przy zerwaniu współpracy nie zaczynasz od pozwu, tylko od klauzuli. Zasady ustalania samego limitu opisuje wpis o limicie kupieckim.
Ugoda ratalna z dłużnikiem
Dłużnik prosi o rozłożenie 90 000 zł na dwanaście rat. Ugoda podpisana u notariusza z poddaniem się egzekucji z pkt 4 kosztuje ułamek procesu, a przy pierwszej niezapłaconej racie idziesz prosto po klauzulę.
Kontrakt wykonawczy w budownictwie
Podwykonawca chce zabezpieczenia zapłaty, generalny wykonawca zabezpieczenia prawidłowego wykonania. Wzajemne oświadczenia 777 do sum maksymalnych są tańsze i szybsze niż gwarancje bankowe.
Najem lokalu użytkowego
Czynsz za powierzchnię biurową albo magazynową to należność powtarzalna i przewidywalna. Akt z pkt 5 do sumy rocznego czynszu zamyka temat windykacji zaległości. Szerzej o tej ścieżce pisze strona windykacja czynszu.
Sprzedaż z odroczoną płatnością
Wydajesz towar na 60 dni. Jeżeli marża na kontrakcie przekracza koszt aktu, a klient jest nowy, akt 777 jest tańszym zabezpieczeniem niż ubezpieczenie należności czy faktoring pełny.
Kiedy się nie opłaca
Przy fakturach na kilka tysięcy złotych. Taksa, dojazd do kancelarii i czas dwóch osób zjadają korzyść. Tam skuteczniejsze jest konsekwentne wezwanie do zapłaty i automatyczny cykl przypomnień.
Uczciwe porównanie
Akt 777 na tle innych zabezpieczeń wierzytelności B2B
Akt 777 nie jest zabezpieczeniem majątkowym: nie rezerwuje żadnego składnika majątku dłużnika i nie daje pierwszeństwa zaspokojenia. Skraca za to drogę do komornika, i to jest cała jego wartość. Dlatego w praktyce łączy się go z zabezpieczeniem rzeczowym, a nie zastępuje nim.
| Zabezpieczenie | Koszt wejścia | Czy pomija proces | Największa słabość |
|---|---|---|---|
| Akt notarialny z art. 777 KPC | Taksa ze skali § 3 plus VAT, zwykle od 600 do 6 000 zł | Tak, wystarczy klauzula wykonalności | Wymaga zgody dłużnika i wizyty u notariusza. Nie rezerwuje majątku |
| Weksel in blanco z deklaracją | Zero, poza kosztem druku i podpisów | Nie, ale daje postępowanie nakazowe | Trzeba wnieść pozew i opłatę, dłużnik może wnieść zarzuty |
| Hipoteka umowna | Taksa notarialna plus 200 zł opłaty za wpis | Nie, potrzebny jest tytuł wykonawczy | Wymaga nieruchomości i czasu na wpis do księgi wieczystej |
| Gwarancja bankowa | Prowizja roczna zwykle od 1% do 3% sumy gwarancji | Tak, płaci bank na pierwsze żądanie | Najdroższa i realnie dostępna tylko dla dużych kontrahentów |
| Ubezpieczenie należności | Składka liczona od obrotu | Nie, ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie | Limity na kontrahenta, udział własny i wyłączenia |
Najczęstsze zestawienie w polskim obrocie B2B to akt 777 razem z wekslem in blanco: akt daje szybkie wejście do egzekucji, weksel zostaje jako zabezpieczenie zapasowe na wypadek, gdyby dłużnik skutecznie zaatakował akt powództwem przeciwegzekucyjnym. Konstrukcję weksla i deklaracji wekslowej opisuje strona weksel in blanco, a gotową treść porozumienia składa generator deklaracji wekslowej, a pełny przegląd zabezpieczeń znajdziesz na stronie zabezpieczenie wierzytelności.
Co się dzieje po zdarzeniu
Od aktu notarialnego do zajęcia rachunku w czterech krokach
1
Zbierz dowód zdarzenia
W formie dokumentu urzędowego albo prywatnego z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 786 § 1 KPC). Przy akcie z pkt 4 z twardym terminem ten krok odpada.
2
Złóż wniosek o klauzulę
Do sądu rejonowego właściwości ogólnej dłużnika (art. 781 § 2 KPC), na wniosek wierzyciela (art. 782 § 1 KPC), z opłatą 50 zł. Gotowe pismo składa generator wniosku o klauzulę.
3
Odbierz tytuł wykonawczy
Wypis aktu z klauzulą wykonalności to już tytuł wykonawczy, z którym komornik ma obowiązek wszcząć egzekucję.
4
Złóż wniosek egzekucyjny
Pamiętając, że nieruchomość trzeba wskazać wprost. Pismo przygotuje generator wniosku o wszczęcie egzekucji.
Cała ta ścieżka zajmuje zwykle od dwóch do sześciu tygodni. Dla porównania: droga przez pozew, sprzeciw dłużnika, rozprawę i uprawomocnienie to w sprawach gospodarczych zwykle rok albo dłużej. Za tę różnicę płacisz taksą notarialną z góry.
Pytania, które padają najczęściej
Oświadczenie o poddaniu się egzekucji: pytania i odpowiedzi
Ile kosztuje oświadczenie o poddaniu się egzekucji?
Koszt zależy od sumy, do której dłużnik poddaje się egzekucji. Maksymalna taksa notarialna to stawka ze skali z § 3 rozporządzenia: przy 100 000 zł jest to 1170 zł netto, przy 300 000 zł 1970 zł netto, przy 1 000 000 zł 4770 zł netto. Do tego VAT 23%, 6 zł za każdą rozpoczętą stronę wypisu i 50 zł opłaty sądowej za klauzulę. Rozporządzenie ustala stawkę maksymalną, więc niższa cena jest kwestią negocjacji.
Czy oświadczenie o poddaniu się egzekucji może być bez aktu notarialnego?
Nie. Tytułem egzekucyjnym jest wyłącznie akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji (art. 777 § 1 pkt 4, 5 i 6 KPC). Oświadczenie na zwykłej kartce albo zapis w podpisanej umowie nie są tytułem egzekucyjnym i sąd nie nada im klauzuli. Jeżeli chcesz zabezpieczenia bez notariusza, realną alternatywą jest weksel in blanco z deklaracją wekslową, ale on wymaga pozwu i postępowania nakazowego.
Do jakiej kwoty można poddać się egzekucji?
W obrocie między firmami nie ma górnego limitu. Kwota musi być tylko wprost określona w akcie albo oznaczona za pomocą klauzuli waloryzacyjnej (art. 777 § 1 pkt 5 KPC). Ustawowy limit dotyczy wyłącznie pożyczek udzielonych osobie fizycznej i niezwiązanych z jej działalnością: suma nie może wtedy przekroczyć kwoty pożyczki powiększonej o odsetki maksymalne i maksymalne koszty pozaodsetkowe (art. 777 § 21 KPC).
Czym różni się art. 777 § 1 pkt 4 od pkt 5 KPC?
Punkt 4 dotyczy obowiązku już policzonego: akt wskazuje sumę do zapłaty i albo termin wykonania, albo zdarzenie warunkujące wykonanie. Punkt 5 służy zabezpieczeniu należności przyszłych: akt wskazuje sumę maksymalną, zdarzenie oraz dodatkowo termin, do którego wierzyciel może wystąpić o klauzulę. Brak tego ostatniego terminu sprawia, że dokument w ogóle nie jest tytułem egzekucyjnym.
Jak wygląda oświadczenie o poddaniu się egzekucji?
Zawiera oznaczenie dłużnika i wierzyciela, wskazanie stosunku prawnego, z którego wynika dług, kwotę objętą poddaniem się egzekucji oraz warunki wykonania. Jeżeli składane jest w odrębnym akcie, dochodzą data powstania zobowiązania i jego treść, a przy umowach wzajemnych świadczenie wierzyciela z terminem wykonania (art. 777 § 2 KPC). Generator na tej stronie składa taki projekt do przekazania notariuszowi.
Ile trwa nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu?
Sąd rozpoznaje wniosek niezwłocznie, a w praktyce w sądach rejonowych trwa to od kilku dni do kilku tygodni, zależnie od obciążenia wydziału. Wniosek składa wierzyciel do sądu rejonowego właściwości ogólnej dłużnika (art. 781 § 2 i art. 782 § 1 KPC). To i tak radykalnie szybciej niż proces o zapłatę, który przy sprzeciwie dłużnika potrafi trwać ponad rok.
Czy dłużnik może się wycofać z poddania się egzekucji?
Nie może jednostronnie odwołać złożonego oświadczenia, ale nie jest bezbronny. Po nadaniu klauzuli może wytoczyć powództwo o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności i kwestionować samo istnienie obowiązku, bo tytuł nie pochodzi od sądu (art. 840 § 1 pkt 1 KPC). Przysługuje mu też zażalenie na postanowienie o nadaniu klauzuli (art. 795 § 1 KPC).
Kto płaci za akt notarialny z poddaniem się egzekucji?
Przepisy tego nie rozstrzygają, decyduje umowa stron. W praktyce B2B taksę płaci ta strona, która chce zabezpieczenia, czyli wierzyciel, albo strony dzielą ją po połowie. Przy udzielaniu limitu kupieckiego albo przedłużonego terminu płatności koszt aktu często przerzuca się na dłużnika jako warunek kredytowania.
Kto podpisuje oświadczenie o poddaniu się egzekucji w spółce?
Osoby uprawnione do reprezentacji zgodnie ze sposobem reprezentacji ujawnionym w KRS. Jeżeli akt ma podpisać pełnomocnik, pełnomocnictwo musi mieć formę aktu notarialnego, bo pełnomocnictwo do dokonania czynności wymagającej formy szczególnej powinno być udzielone w tej samej formie (art. 99 § 1 Kodeksu cywilnego). Notariusz sprawdzi to przed podpisaniem, dlatego dane rejestrowe warto potwierdzić wcześniej, choćby przez sprawdzenie kontrahenta po NIP.
Czy akt 777 wydłuża termin przedawnienia?
Nie. Sześcioletni termin przedawnienia z art. 125 § 1 Kodeksu cywilnego dotyczy roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu albo ugodą, a nie aktem notarialnym. Roszczenie zabezpieczone aktem 777 przedawnia się na zasadach ogólnych, czyli po trzech latach przy roszczeniach związanych z działalnością gospodarczą (art. 118 KC). To realna różnica wobec nakazu zapłaty i argument, żeby przy pkt 5 nie ustawiać terminu na klauzulę zbyt daleko.
Najlepsze zabezpieczenie to faktura, która wraca na czas
Akt 777 skraca drogę do komornika, ale nadal jest planem awaryjnym. Większość przeterminowanych faktur B2B da się odzyskać zanim ktokolwiek pomyśli o notariuszu, pod jednym warunkiem: że przypomnienie wychodzi w pierwszym dniu po terminie, a nie po dwóch miesiącach, gdy ktoś zauważy lukę w kasie. Windykator.ai pilnuje każdej faktury automatycznie, wysyła przypomnienia, SMS i wezwania, dzwoni do dłużnika i eskaluje sprawę dopiero wtedy, gdy droga polubowna naprawdę się wyczerpie.
Powiązane narzędzia i strony
- Zabezpieczenie wierzytelności zestawia wszystkie dostępne formy zabezpieczenia umowy B2B.
- Weksel in blanco to najczęstsze uzupełnienie aktu 777 w polskim obrocie.
- Deklaracja wekslowa ustala, kiedy i do jakiej kwoty wolno ten weksel wypełnić.
- Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności jest kolejnym krokiem po zdarzeniu z aktu.
- Wniosek o wszczęcie egzekucji zamyka drogę: z klauzulą idziesz prosto do komornika.
- Tytuł wykonawczy wyjaśnia, czym różni się od tytułu egzekucyjnego.
- Hipoteka przymusowa pokazuje, co można zrobić, gdy dłużnik ma nieruchomość.
Z bloga